Reablement is een term die je steeds vaker hoort binnen de ouderenzorg. Het draait om ouderen ondersteunen zodat ze zoveel mogelijk zelf kunnen blijven doen, in plaats van taken direct van hen over te nemen. Het klinkt simpel, maar vraagt in de praktijk toch om een andere kijk op zorg. Wat is de betekenis van reablement precies en waarom krijgt deze manier van werken zoveel aandacht?
Wat is de betekenis van reablement?
Het Engelse woord reablement laat zich niet letterlijk vertalen naar één Nederlands woord. Je kunt het zien als iemand opnieuw in staat stellen om dagelijkse handelingen zelfstandig uit te voeren. Binnen de ouderenzorg betekent dit dat een zorgprofessional eerst kijkt naar wat iemand nog zelf kan, wat iemand opnieuw kan leren en waarbij ondersteuning nodig blijft. De nadruk ligt dus niet alleen op het bieden van zorg, maar vooral op het behouden of terugkrijgen van zelfstandigheid. Stel dat iemand na een val moeite heeft met zichzelf aankleden. In plaats van deze taak iedere ochtend volledig over te nemen, kan samen worden gekeken welke onderdelen iemand nog zelf kan uitvoeren. Met de juiste hulpmiddelen, oefeningen of begeleiding lukt het misschien om steeds meer zelfstandig te doen.
Reablement steeds belangrijker in de ouderenzorg
Steeds meer ouderen willen zo lang mogelijk zelfstandig thuis blijven wonen, wat absoluut geen gekke gedachte is. Tegelijkertijd neemt de druk op de ouderenzorg toe. Reablement sluit bij beide ontwikkelingen aan. Het uitgangspunt is namelijk niet: welke zorg kunnen we overnemen? De vraag wordt juist: wat heeft iemand nodig om het eigen leven zoveel mogelijk te blijven leiden?
Daarbij staan verschillende onderdelen centraal:
- zelfredzaamheid behouden of vergroten;
- ouderen zelf keuzes laten maken;
- kijken naar wat iemand wél kan;
- vaardigheden opnieuw aanleren waar dat mogelijk is;
- hulpmiddelen en technologie slim inzetten;
- samenwerken met familie, mantelzorgers en andere professionals.
Reablement betekent niet dat ouderen alles zelf moeten doen. Wanneer hulp nodig is, worden ze meer ondersteunt. Het gaat vooral om het vinden van een goede balans tussen ondersteunen en overnemen.
Eigen regie speelt een grote rol
Een belangrijk begrip en een groot deel van de betekenis van reablement ligt in het behouden van eigen regie. Iemand die ouder wordt, kan steeds meer afhankelijk worden van anderen, wat enorm frustrerend voor ze kan zijn. Toch betekent een toenemende zorgvraag niet dat iemand geen eigen keuzes meer kan maken. Denk aan zelf bepalen hoe laat je opstaat, wat je aantrekt of welke activiteiten je onderneemt. Ook kunnen ouderen zelf doelen blijven stellen om hun mentale gezondheid te verbeteren. Misschien wil iemand weer zelfstandig koffie kunnen zetten, naar de supermarkt lopen of zonder hulp naar het toilet gaan. Voor een ander lijken dat kleine dingen, maar voor de persoon zelf kunnen ze een groot verschil maken in het gevoel van vrijheid en zelfstandigheid.
Wat betekent reablement voor zorgprofessionals?
Ook voor zorgprofessionals verandert er iets. Goede zorg leveren betekent namelijk soms juist dat je een handeling níét direct overneemt. Dat vraagt om geduld, observeren en coachen. Een verzorgende of verpleegkundige kijkt niet alleen naar wat iemand vandaag nodig heeft, maar ook naar wat die persoon op langere termijn zelfstandig zou kunnen blijven doen. Daarbij werk je vaak samen met andere disciplines, zoals fysiotherapeuten, ergotherapeuten en mantelzorgers. Zo ontstaat een aanpak die niet alleen gericht is op verzorging, maar op het dagelijks leven als geheel. Dat maakt reablement ook interessant voor mensen die binnen de ouderenzorg werken. Je ondersteunt ouderen niet alleen bij hun zorgvraag, maar helpt hen vooral om zoveel mogelijk zelf de regie over hun leven te houden.
Helpen met hun zelfstandigheid te behouden
De betekenis van reablement gaat dus verder dan gewoonweg minder zorg verlenen. Het draait om ouderen helpen hun zelfstandigheid, vaardigheden en eigen regie zo lang mogelijk te behouden. Daarbij staat niet de beperking centraal, maar wat iemand nog kan of opnieuw kan leren.
Voor zorgprofessionals betekent dat op een andere manier kijken naar ondersteuning. Soms help je door iets te doen, soms juist door iemand de ruimte te geven het zelf te proberen. Bij JijZorgt kun je verschillende functies binnen de ouderenzorg bekijken en ontdekken op welke manier jij kunt bijdragen aan zelfstandige en persoonsgerichte zorg voor ouderen.
