Steeds meer mensen krijgen staar. Het is een oogaandoening die langzaam ontstaat en vaak pas merkbaar wordt wanneer het toeneemt. Denk aan wazig zien, problemen met autorijden in het donker of kleuren die minder helder lijken. In deze blog lees je wat staar precies is, welke oorzaken en klachten erbij horen, hoe het wordt vastgesteld en welke behandelingen mogelijk zijn.
Wat is staar?
Staar is een oogaandoening die vaak voorkomt, vooral op latere leeftijd. De lens in je oog is normaal gesproken doorzichtig en helder. Hierdoor kan licht goed door het oog binnenkomen, waardoor je scherp ziet. Bij staar is dat anders, hierbij wordt de ooglens troebel, waardoor het zicht wazig of mistig wordt. Mensen met staar ervaren vaak dat kleuren minder helder lijken en dat het zicht steeds slechter wordt. Staar kan zich in één oog ontwikkelen, maar ook in beide ogen tegelijk. Het proces verloopt meestal langzaam, veel mensen merken de klachten pas na een tijdje.
Wat zijn de oorzaken van staar?
Staar kan verschillende oorzaken hebben. In de meeste gevallen gaat het om een natuurlijk verouderingsproces, maar er zijn ook andere factoren.
- Ouderdomsstaar: de meest voorkomende vorm, ontstaat door veranderingen in de ooglens naarmate je ouder wordt.
- Traumatische staar: dit kan optreden na een ongeluk, verwonding of bestraling van het oog.
- Secundaire staar: ontstaat door andere oogaandoeningen zoals glaucoom of uveitis, of na een oogoperatie.
- Aangeboren staar: baby’s kunnen vanaf de geboorte een troebele lens hebben. Dit kan veroorzaakt worden door erfelijke factoren of een stofwisselingsziekte.
- Ziekten en leefstijl: staar komt vaker voor bij mensen met diabetes en kan worden versneld door roken of veelvuldig alcoholgebruik.
Wat zijn de klachten bij staar?
De klachten van staar ontwikkelen zich meestal langzaam. In het begin merk je er niks van, maar het zicht wordt stukje bij beetje slechter. De meest voorkomende symptomen zijn:
- Wazig of troebel zicht.
- Kleuren die fletser lijken.
- Dubbelzien of schaduwbeelden.
- Snelle verandering in brilsterkte.
Deze klachten kunnen erg vervelend zijn in het dagelijks leven. Autorijden in het donker, lezen of gezichten herkennen wordt ook moeilijker.
Risicofactoren voor staar
Naast leeftijd en erfelijkheid spelen ook leefgewoonten en omgevingsfactoren een rol. Belangrijke risicofactoren zijn:
- Overmatig alcoholgebruik.
- Blootstelling aan Uv-straling zonder bescherming.
- Ongezonde voeding en weinig lichaamsbeweging.
- Langdurig gebruik van bepaalde medicijnen, zoals corticosteroïden.
Door een gezonde leefstijl en bescherming tegen fel zonlicht kun je het risico op staar mogelijk verkleinen of het proces vertragen.
Hoe wordt staar vastgesteld?
Wanneer je merkt dat je zicht steeds slechter wordt, kan een oogarts of opticien onderzoeken of er sprake is van staar. Dit gebeurt meestal met een spleetlamp; een speciaal instrument waarmee de lens nauwkeurig bekeken kan worden. Ook worden je ogen getest op scherpte, contrast en gevoeligheid voor licht.
Het is belangrijk om een goede diagnose te stellen, want sommige andere oogaandoeningen kunnen soortgelijke klachten geven. Alleen een oogarts kan met zekerheid vaststellen of het om staar gaat.
Wat kun je doen aan staar?
In een vroeg stadium kunnen een hogere brilsterkte of betere verlichting soms helpen, maar dit is meestal tijdelijk. Uiteindelijk is de enige effectieve behandeling een operatie oftewel de staarbehandeling.
Een staarbehandeling
Bij een staarbehandeling verwijdert de oogarts de troebele lens en vervangt deze door een heldere kunstlens. Dit gebeurt meestal onder lokale verdoving en medisch materiaal, terwijl je gewoon wakker blijft. De ingreep duurt niet langer dan een half uur. Na de operatie is het zicht al snel beter, al kan dit per persoon verschillen. Het succespercentage van de operatie is zeer hoog, de meeste mensen zien al snel veel beter, waardoor ze hun dagelijkse activiteiten weer probleemloos kunnen uitvoeren.
Leven met staar en preventie
Niet iedereen met beginnende staar hoeft direct geopereerd te worden. Wanneer de klachten nog mild zijn, kan de oogarts adviseren om het verloop af te wachten. In die periode kun je wel maatregelen nemen om beter met de klachten om te gaan:
- Gebruik extra verlichting bij lezen of werken.
- Kies voor boeken of apparaten met grotere letters of beeldschermen.
- Wees voorzichtig in het verkeer, vooral ’s avonds of bij fel licht.
Staar kun je niet voorkomen, maar er zijn wel een aantal dingen die kunnen helpen om het risico te verkleinen:
- Draag een zonnebril die beschermt tegen Uv-straling.
- Eet gevarieerd en gezond, met veel groenten en fruit.
- Stop met roken.
- Beperk alcoholgebruik.
- Laat je ogen regelmatig controleren, zeker vanaf middelbare leeftijd.
Klaar voor de toekomst
Staar is een veelvoorkomende oogaandoening die het dagelijks leven behoorlijk kan beïnvloeden. Gelukkig is de behandeling vaak succesvol en kan een operatie het zicht herstellen. Door risicofactoren te beperken en tijdig een oogarts te raadplegen, kun je de gevolgen van staar beperken. Met de juiste zorg en behandeling kun je blijven genieten van helder zicht.
