Een tachograaf is een kastje op het dashboard van een vrachtwagen dat de rij- en rusttijden bijhoudt. Elke vrachtwagenchauffeur zal er bekend mee zijn. Maar wat meet het apparaat precies en wanneer ben je verplicht er één te gebruiken? Wij leggen uit wat een tachograaf doet, welke voordelen het biedt en wat er gebeurt bij verkeerd gebruik.
Wat doet een tachograaf?
Een tachograaf registreert de rij- en rusttijden van een chauffeur. Ook de snelheid en de afgelegde afstand van het voertuig worden vastgelegd. Deze gegevens worden opgeslagen op de chauffeurskaart, een chipkaart die elke chauffeur in de EU hoort te hebben. Zo kunnen chauffeurs aantonen dat ze de rij- en rusttijden hebben nageleefd die voor hen verplicht zijn.
Dit is de moderne aanpak voor tachograafgebruik. Vroeger werd een analoge tachograaf gebruikt, die de gegevens vastlegde op een papieren schijf. Tegenwoordig gebeurt dat dus digitaal. De gegevens zijn daardoor nauwkeuriger en minder makkelijk te manipuleren.
Voor sommige typen voertuigen is een tachograaf verplicht. Vrachtauto’s en bussen hebben vrijwel altijd een tachograaf nodig. Voertuigen tot 3500 kg zijn daarentegen vaak vrijgesteld. Wil je bijvoorbeeld een busje huren in Deurne en Helmond, dan hoef je je geen zorgen te maken over de tachograaf.
De voordelen van een tachograaf
Zoals genoemd is een tachograaf verplicht voor bepaalde voertuigen. Dat is zo voor een reden: het bevordert namelijk aanzienlijk de verkeersveiligheid als chauffeurs op de juiste momenten rust nemen. Oververmoeidheid vergroot namelijk de kans op ongevallen. Door middel van een tachograaf en de chauffeurskaart kan een controleur checken of de rusttijden correct worden nageleefd. Door transportbedrijven en chauffeurs aansprakelijk te maken voor de rij- en rusttijden, verbetert de veiligheid van iedereen op de weg.
Ook qua administratie is een digitale tachograaf handig. Veel bedrijven downloaden de tachograafgegevens automatisch en analyseren deze centraal. Zo houden ze zicht op het rijgedrag van de chauffeurs en houden ze de planning overzichtelijk. Ook kunnen de planners de chauffeurs zo tijdig bijsturen voordat ze een overtreding riskeren.
Wanneer is een tachograaf verplicht?
Sinds 1 mei 2006 is een digitale tachograaf verplicht voor nieuw geregistreerde voertuigen vanaf 3500 kg. Dit geldt voor vrachtauto’s en voor voertuigen die meer dan negen personen vervoeren, zoals touringcars. Voertuigen die vóór die datum geregistreerd zijn, mogen nog een analoge tachograaf hebben. Niet ieder zwaar voertuig valt onder deze verplichting. Er gelden vrijstellingen voor bijvoorbeeld hulpdiensten en touringcars die niet beroepsmatig worden ingezet.
Sinds 21 augustus 2023 moeten nieuwe voertuigen zijn uitgerust met een ‘smart’ tachograaf. Deze nieuwere variant registreert naast de rij- en rusttijden ook automatisch grenspassages en de locatie bij het laden en lossen.
Tachograafinspecties: wat zijn de gevolgen van onjuist tachograafgebruik?
De Inspectie Leefomgeving en Transport controleert zowel op de weg als bij bedrijven op correct tachograafgebruik. De inspectie kijkt daarbij zowel naar het gedrag op de weg als naar de administratie van het bedrijf. Een veelvoorkomende overtreding is het overschrijden van de maximale rijtijd of het ontbreken van tachograafgegevens. Ook wordt niet altijd op het juiste moment overgegaan van rijden naar rusten.
Het manipuleren van de tachograaf is een zeer ernstige overtreding. Hiermee verbergt een chauffeur dat hij langer rijdt dan is toegestaan, wat de verkeersveiligheid in gevaar brengt. De boetes kunnen oplopen tot duizenden euro’s per overtreding. Bij ernstige fraude kan het zelfs leiden tot strafrechtelijke vervolging. Het is dus erg belangrijk om op een eerlijke manier gebruik te maken van de tachograaf.
Tachograaf: meer dan verplichte techniek
Een tachograaf is dus veel meer dan een verplicht kastje op het dashboard. Het apparaat zorgt dat chauffeurs oververmoeidheid voorkomen. Daarmee levert het net als de rijbewijscode 95 een belangrijke bijdrage aan de veiligheid op de weg. Een cruciale toevoeging aan de werkomstandigheden van de vrachtwagenchauffeurs dus!
