De spread bij aandelen is het verschil tussen de biedprijs en de laatprijs. Koop je een aandeel, dan betaal je de hogere laatprijs. Verkoop je, dan krijg je de lagere biedprijs. Daardoor begint elke transactie met een kleine achterstand: je ziet een koers van € 10, je koopt en meteen daarna staat je positie een fractie in de min. Veel beginnende beleggers verwarren dit met de transactiekosten van hun broker, maar het zijn twee verschillende dingen. De spread zie je nergens apart op je afschrift staan, omdat de kosten in de koers zelf zitten. Juist daarom verdient het onderwerp spread aandelen meer aandacht dan het krijgt. Hieronder lees je hoe je uitrekent wat de spread je kost, waarom die per aandeel verschilt en hoe je de kosten laag houdt.
Wat is de spread bij aandelen?
De biedprijs is het hoogste bedrag dat een koper op dit moment voor een aandeel wil betalen. De laatprijs is het laagste bedrag waarvoor een verkoper bereid is te verkopen. Tussen die twee prijzen zit een gat, en dat gat noemen we de spread. Alle openstaande koop- en verkooporders staan bij elkaar in het orderboek, een lijst die je bij veel brokers in het orderscherm kunt bekijken. De koers in een beursoverzicht is meestal de prijs van de laatste transactie. Dat is dus niet de prijs waarvoor jij nu kunt handelen.
Waarom noemen we dit verborgen kosten? Je betaalt geen apart bedrag voor de spread. De kosten zitten verstopt in de prijs die je betaalt bij aankoop en in de prijs die je ontvangt bij verkoop. Transactiekosten werken anders: die rekent je broker apart en die zie je netjes op je afschrift terug. De spread ontstaat op de beurs zelf door vraag en aanbod, en je broker heeft daar meestal geen invloed op. Hetzelfde principe zie je bij forex, de handel in valuta, waar het verschil tussen bied en laat vaak zelfs de enige kostenpost is. Bij sommige aandelen kost de spread meer dan de transactiekosten, terwijl veel beleggers er nooit naar kijken.
Zo reken je uit wat de spread je kost
Stel, een aandeel heeft een biedprijs van € 9,98 en een laatprijs van € 10,02. De spread is dan € 0,04. Aandelen inkopen doe je tegen de laatprijs: je koopt 100 stuks en betaalt € 1.002. Verkoop je direct weer, dan krijg je de biedprijs en ontvang je € 998. Je verliest dus € 4 zonder dat de koers is bewogen. Dat is 0,4% van je inleg, en de koers moet eerst 0,4% stijgen voordat je dat verlies hebt ingehaald.
Zet daar een groot en veel verhandeld aandeel naast. De biedprijs is € 50,00 en de laatprijs € 50,01, dus de spread is één cent. Bij 100 stuks kost de spread je € 1, oftewel 0,02% van een inleg van ongeveer € 5.000. In procenten is het verschil met het eerste voorbeeld twintig keer zo groot. Wil je weten wat normaal is? Bij een ETF op een grote index zoals de AEX of de S&P 500 ligt de spread vaak tussen 0,01% en 0,05%. Een grote spread betekent simpelweg dat de koers flink moet stijgen voordat je iets verdient.
Waarom verschilt de spread per aandeel?
De belangrijkste oorzaak is liquiditeit, dus hoe makkelijk een aandeel te verhandelen is. Zijn er veel kopers en verkopers actief, dan liggen biedprijs en laatprijs dicht bij elkaar. Grote beursfondsen uit de AEX of de S&P 500 hebben daardoor vaak een spread van één cent. Bij small caps (kleine beursgenoteerde bedrijven) en pennystocks (aandelen die maar een paar cent kosten) is het handelsvolume laag. De spread bij aandelen van kleine bedrijven loopt daardoor regelmatig op tot enkele procenten.
Market makers spelen bij het thema spread aandelen een grote rol. Dat zijn partijen die continu een koopprijs en een verkoopprijs afgeven, zodat jij bijna altijd direct kunt handelen. Zij verdienen hun geld aan de spread. Bij een aandeel waarin weinig mensen handelen, lopen zij meer risico dat ze met een positie blijven zitten. Daarom vragen ze daar een grotere marge, en dat zie jij terug als een bredere spread.
Ook de beurstijden tellen mee. Vlak na de opening en vlak voor de sluiting is er meer onzekerheid over de juiste prijs, dus de spread is dan vaak groter dan midden op de dag. Buiten de reguliere handelsuren wordt het verschil nog groter, omdat er dan weinig partijen actief zijn. Dat merk je bijvoorbeeld wanneer je een Amerikaans aandeel koopt terwijl de beurs in New York gesloten is. Volatiliteit heeft een vergelijkbaar effect. Rond cijferpublicaties of belangrijk economisch nieuws schieten koersen alle kanten op en weet niemand precies wat het aandeel waard is. Market makers bouwen op zo’n moment extra marge in.
Hoe houd je de kosten van de spread laag?
Je kunt de spread niet wegnemen, maar je kunt er wel slim mee omgaan. De eerste stap is het gebruik van een limietorder. Daarmee geef je zelf de maximumprijs op die je wilt betalen, of de minimumprijs die je wilt ontvangen. Bij een marktorder accepteer je de laatprijs zonder meer, en bij een grote spread pakt dat flink duurder uit dan je had verwacht. Met een limietorder kies je bijvoorbeeld een prijs midden tussen bied en laat, en wacht je tot iemand daarop ingaat.
Let daarnaast op het moment waarop je handelt. Midden op de handelsdag is de spread meestal het kleinst, dus vermijd als het kan de eerste en laatste minuten van de beursdag. Kies bovendien voor goed verhandelbare aandelen en ETF’s. Dat geldt zeker als je maandelijks inlegt of je portefeuille regelmatig herbalanceert (aanpast naar je gewenste verdeling), want elke keer dat je koopt of verkoopt, betaal je de spread opnieuw.
Hoe zwaar de spread weegt, hangt af van je beleggingsstijl. Beleg je voor de lange termijn en handel je een paar keer per jaar, dan valt een spread van 0,02% in het niet bij de koersbewegingen over de jaren. Wie dagelijks of meerdere keren per week handelt, betaalt die kosten steeds opnieuw en ziet ze hard doortikken in het rendement. Voor een actieve handelaar loont het daarom om bij elke order even naar de biedprijs en de laatprijs te kijken. Rustige beleggers hebben vooral baat bij het vermijden van aandelen met een brede spread, omdat die achterstand bij elke aankoop meteen vaststaat. Open daarom de volgende keer het orderscherm van je broker voordat je op kopen klikt, en bereken in een paar seconden wat die ene order je werkelijk kost.
